Çoğu işletme bir Excel dosyası, birkaç ücretsiz uygulama ve bolca e-postayla başlar. Bir süre bu yeterlidir. Sonra müşteri sayısı artar, aynı bilgi üç ayrı yere elle girilmeye başlanır ve "bu sistem bizim işimize tam uymuyor" cümlesi toplantılarda daha sık duyulur.
Bu noktada önünüzde iki yol vardır: piyasada hazır satılan bir yazılıma geçmek ya da işinize özel bir yazılım yaptırmak. İkisinin de doğru olduğu durumlar var. Hangisinin daha doğru olduğu; işin ne kadar standart olduğuna, bütçeye ve büyüme hızına bağlıdır.
Hazır yazılım nedir?
Hazır yazılım, aynı sorunu yaşayan binlerce işletmeye satılmak için tek seferde geliştirilmiş üründür. Bilinen CRM sistemleri, e-ticaret altyapıları, ön muhasebe programları ve proje yönetim araçları bu gruba girer. Genelde aylık ya da yıllık abonelikle kullanılır.
Bu ürünler "ortalama bir işletmenin" ihtiyacına göre tasarlanır. İhtiyacınız ortalamaya yakınsa işinizi çok iyi görürler.
Hazır yazılımın avantajları
- Hemen başlarsınız. Kayıt olup ödemeyi yaptıktan birkaç saat sonra sistemi kullanmaya başlayabilirsiniz.
- Başlangıç maliyeti düşüktür. Geliştirme masrafı binlerce müşteriye bölündüğü için ilk ay ödediğiniz tutar küçüktür.
- Bakımı size kalmaz. Güvenlik yamalarını, yeni özellikleri ve hata düzeltmelerini ürünü yapan firma yayınlar.
- Denemesi kolaydır. Çoğu ürünün ücretsiz deneme süresi vardır; beğenmezseniz vazgeçersiniz.
Hazır yazılımın sınırları
Hazır yazılımda sistemi işinize değil, işinizi sisteme uydurursunuz. Program sizin onay sürecinizi, fiyatlandırma kuralınızı ya da rapor biçiminizi desteklemiyorsa, ekibiniz bunun etrafından dolanmanın yolunu bulur. Bu yollar çoğu zaman yine bir Excel dosyasıdır.
Bir başka sınır, büyüme hızınızın sağlayıcının kararlarına bağlı hâle gelmesidir. İstediğiniz özellik yol haritalarında yoksa beklersiniz. Fiyat politikası değişirse ödersiniz. Kullandığınız diğer araçlarla bağlantı kurulamıyorsa, veriler ayrı sistemlerde kalır ve elle taşınır.
Özel yazılım nedir?
Özel yazılım, hazır bir şablonun üstüne logonuzu koymak demek değildir. Önce işletmenizin nasıl çalıştığı incelenir: kim hangi bilgiyi girer, kim onaylar, hangi rapor kime gider. Yazılım bu akışa göre sıfırdan kurulur.
Özel yazılımın avantajları
- İşinize birebir uyar. Kullanmayacağınız menüler ve modüller olmaz. Ekranlar ve raporlar, ekibinizin zaten kullandığı terimlerle hazırlanır.
- Kullanıcı sayısı fiyatı belirlemez. Ekibiniz 5 kişiden 50 kişiye çıktığında kişi başı lisans ödemezsiniz.
- Başka sistemlerle konuşabilir. Muhasebe programınız, e-ticaret siteniz ya da depo sisteminizle veri alışverişi yapacak şekilde tasarlanabilir.
- Sizi rakiplerinizden ayırabilir. Müşterinize sunduğunuz farklı bir süreç varsa, onu tam olarak destekleyen bir sistem kurabilirsiniz.
- Kod ve veri sizde kalır. Sözleşmenizde açıkça yazıyorsa, yazılımın kaynak kodu ve tüm veriler sizin mülkiyetinizdedir. Bunu proje başlamadan netleştirmek önemlidir.
Özel yazılımın zorlukları
İlk yatırım hazır yazılıma göre daha yüksektir ve sistemin kullanıma hazır olması haftalar, bazen aylar sürer. İhtiyacınızı iyi anlatmanız, ara sürümleri test etmeniz ve geri bildirim vermeniz gerekir. Yayına aldıktan sonra da sunucu, bakım ve küçük geliştirmeler için süren bir bütçe ayırmanız gerekir.
Maliyet karşılaştırması: Sadece ilk faturaya bakmayın
Hazır yazılımın aylık ücreti, özel bir projenin bütçesinin yanında çok küçük görünür. Ama doğru karşılaştırma ilk aya değil, üç ila beş yıla bakarak yapılır.
Basit bir örnek: Kişi başı aylık ücretle çalışan bir sistemi 10 kişilik bir ekip kullanıyor. Ekip iki yılda 30 kişiye çıktığında fatura da üç katına çıkar. Üstüne ek modüller, daha yüksek depolama kotası ve üst paket geçişleri eklenir. Hazır yazılımda maliyet, şirket büyüdükçe artar.
Özel yazılımda en büyük harcama baştadır. Sonrasında sunucu ve bakım giderleri kalır, ama bu giderler kullanıcı sayısıyla birlikte katlanarak artmaz. Hangisinin daha ekonomik olduğu ekibinizin büyüklüğüne, büyüme hızınıza ve sistemin ne kadar özel ihtiyaç barındırdığına bağlıdır. Karar vermeden önce iki seçeneği aynı süre için yan yana hesaplamak en sağlıklı yoldur.
Hangisini seçmelisiniz?
Kendinize şu soruyu sorun: Çözmek istediğiniz iş, her şirkette aynı şekilde yürüyen standart bir süreç mi, yoksa sizi farklı kılan bir şey mi?
Hazır yazılım şu durumlarda daha mantıklı:
- Süreciniz standartsa: e-posta bülteni göndermek, izin takibi yapmak, temel ön muhasebe tutmak gibi.
- Hemen başlamanız gerekiyorsa.
- Bütçeniz sınırlıysa ve ihtiyacınızın büyük kısmı hazır bir üründe zaten varsa.
Özel yazılım şu durumlarda daha mantıklı:
- Ekibiniz her hafta saatlerce aynı veriyi bir sistemden diğerine elle taşıyorsa.
- Kullandığınız hazır ürünün eksikleri için sürekli ek çözümler üretiyorsanız.
- İşinizi rakiplerinizden ayıran süreç, hazır bir ürünün sunduğu kalıba sığmıyorsa.
- Ekibiniz büyüdükçe lisans maliyetleri hızla artıyorsa.
İki yol birbirinin alternatifi olmak zorunda da değil. Pek çok işletme muhasebe gibi standart işler için hazır bir ürün kullanır, işini asıl farklı kılan kısım için özel bir sistem yaptırır ve ikisini birbirine bağlar. Çoğu zaman en doğru cevap da budur.